O Yerba Mate

Yerba mate bywa nazywana herbatą paragwajską, misyjną lub jezuicką. Pierwszymi konsumentami napoju byli Indianie zamieszkujący dorzecze Parany - czyli plemię Guarani. Od wieków liście tego wiecznie zielonego krzewu były ulubioną używką miejscowych. Napar wykazywał cenne właściwości dla ludzi żyjących w trudnych warunkach: pobudzał, rozjaśniał umysł oraz łagodził uczucie głodu. Te cechy rośliny wzbudziły zainteresowanie misjonarzy jezuickich, którzy od połowy XVI w. obserwowali ze zdumieniem Guarani, zdolnych obejść się bez jedzenia kilka dni. Wszystko dzięki żutym liściom oraz przyrządzanemu w specjalnym ceremoniale naparowi. Często był on też doprawiany słodkimi liśćmi stewii.

Jezuici zachwyceni zaletami ostrokrzewu paragwajskiego (jak w późniejszych latach nazwano roślinę) rozpropagowali yerba mate w Europie, jako alternatywę dla sprowadzanej z Azji herbaty. Co ciekawe yerba mate podbiła również podniebienia świata arabskiego, gdzie do dziś spożywana jest z wielkim upodobaniem. 

Okryerba mate susz nabierkaes plantacji jezuickich przyniósł możliwość produkcji znacznych ilości surowca w stosunku do pozyskiwania go rdzennie z dziko rosnących krzewów. Problem stanowiło zasiewanie rośliny. Drobne nasiona ostrokrzewu mają wyjątkowo twardą skorupkę, a roślina rzadko kiełkuje w innych niż naturalne warunkach. Zakonnicy zauważyli, że karmiąc nasionami hodowane kury często znajdują w zagrodach kiełkujące rośliny. Tajemnica kryła się w strawieniu twardej skorupki. To odkrycie wpłynęło na rozwój późniejszych plantacji. Niestety kasacja Zakonu w 1773 roku doprowadziła do upadku utworzonych społeczności plemiennych. O tych wydarzeniach opowiada znany film pt. Misja. Następstwem było rozejście się Indian na powrót do dżungli, a Yerba Mate znów stała się tylko im znanym napojem.

Sytuacja uległa radykalnej zmianie pod koniec XIX wieku, kiedy emigranci z Europy na skutek trudnych warunków ekonomicznych podjęli próbę działalności rolniczej. Uprawa Yerba mate okazała się wielkim sukcesem. Powstały wtedy plantacje w Argentynie, Urugwaju i Brazylii. Czyli tam gdzie dziś mate stanowi nieodłączny element kultury narodowej.  

 

Działanie Yerba mate

Susz yerba mate pozyskiwany jest z wysuszonych i wyprażonych, pokruszonych liści i łodyżek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), który rośnie w Paragwaju, Urugwaju, północnej Argentynie oraz południowej Brazylii. Roślinę trudno wyhodować w innych rejonach globu.

W krajach rdzennego występowania rośliny, mate spożywana jest powszechnie w ilościach do 1 litra napoju dziennie. Ze względu na swoje właściwości lecznicze oraz wartości odżywcze yerba mate spożywana jest w postaci naparów lub wywarów. Istnieje wiele szkół parzenia oraz kompozycji mieszanek gatunkowych mate.

tykwa bombilla yerba mateWszystkie napary mają działanie pobudzające, które zawdzięczają wysokiej naturalnej zawartości kofeiny oraz innych alkaloidów purynowych: teobrominy i teofiliny. W zależności od gatunku mate zawartość kofeiny może się wahać od 0,5 do nawet 2%. Kofeina, zwana w yerbie mateiną należy do grupy metyloamin. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, dzięki czemu ekstrakty wodne kawy, herbaty czy yerby bogate są w zawartą w nich kofeinę. Całkowicie wchłania się do organizmu człowieka w żołądku i jelicie cienkim, po czym rozprowadzana jest do wszystkich tkanek. Nie kumuluje się w organizmie, ponieważ szybko ulega procesom metabolicznym. Działa pobudzająco – stymuluje aktywność centralnego układu nerwowego, pracę mięśni i serca przyspieszając tym samym przemianę materii. Wpływa też na lepszą pracę nerek, wzmaga wydzielanie soku żołądkowego i podnosi ciśnienie krwi oraz temperaturę ciała. Ponadto kofeina zwiększa sprawność intelektualną, zmniejsza zmęczenie psychiczne i fizyczne, a także napięcie mięśni gładkich czy naczyń krwionośnych.

  

 

Przygotowanie naparu

1. Wybór naczynia
Podstawą przygotowania naparu jest naczynie. Tu możemy wybierać spośród naturalnych tykw, drewnianych Palo Santo (najczęściej okute w metal) oraz popularnych i praktycznych w użyciu naczynek ceramicznych

 

tykwa palo santo ceramika naczynka

 

2.Bombilla
Nieodzowna do popijania przygotowanego naparu. Najprościej ujmując jest to słomka wyposażona w sitko, które sprawia, że susz pozostaje w naczyniu podczas picia.

 

bombilla płaska filtrująca spiralna typ

 

 Jak przygotować Yerba Mate?

jak przygotować yerba mate






1. Nasyp suszu Yerba Mate do wybranego naczynka. Dla początkującego ‘mateisty’ może się okazać, że zalecana ilość suszu w Argentynie, czyli 2/3 pojemności to jednak za dużo, gdyż smak Yerba Mate będzie bardzo intensywny, dlatego spróbuj trochę mniejszej dawki –  około 1/4 objętości.

2. Zakryj dłonią otwór naczynka, odwróć je do góry dnem i kilkukrotnie wstrząśnij, tak aby najdrobniej zmielone kawałki listków i pył opadły na dół (w stronę dłoni). Dzięki temu, po odwróceniu na dnie naczynka znajdą się grubiej zmielone kawałki suszu, które zatrzymają się na sitku Bombilli (pył i bardzo drobno zmielony susz może przedostawać się przez sitko).

3. Odwracając z powrotem naczynko postaraj się, by susz ułożony był ukośnie (pod kątem 45 stopni), tak żeby możliwe było włożenie Bombilli w miejsce gdzie jest go mniej. Od momentu kiedy już włożysz rurkę, to aż do ostatniego łyka Yerby staraj się nią nie poruszać, a tym bardziej nie próbuj mieszać Yerby, ponieważ sitko może się zatkać.

4. Delikatnie wlej trochę zimnej wody do naczynka, tak aby nawilżyć susz. Ten krok chroni napar przed szybką utratą smaku i właściwości zdrowotnych oraz pobudzających. Cały czas trzymaj tykwę nachyloną tak aby cały susz wchłonął wodę(jest to krok, który możesz pominąć).

5. Dolej do pełna gorącej wody (uwaga! woda nie powinna mieć więcej niż 75 stopni Celsjusza). Pij napar przez bomibillę do momentu, gdy płyn się skończy(do pierwszego ‘siorbnięcia’), później dolej więcej ciepłej wody.

6. Wody można dolewać kilkakrotnie – do chwili, aż Yerba zacznie tracić smak.

7. Jeśli chcesz urozmaicić smak Yerby, wystarczy, że na wierzch położysz odrobinę miodu, cukru lub dodasz kilka kropel cytryny i zalejesz je wodą.

 

Currado - co to jest?

To proces przygotowania naczynia do użytkowania. Służy głównie impregnacji, co zabezpiecza je przed przeciekaniem i zwiększa jego żywotność. Od materiału z jakiego jest naczynie zależy sposób wykonania currado.

Currado Calabazy (tykwy)

Currado naczynek wykonanych z owocu Calabazy (odmiana dyni) polega na napełnieniu naczynka suszem yerba mate do 1/4 objętości i zalaniu wodą w temperaturze do 75 stopni. Zalanie należy pozostawić na noc. W tym czasie wysuszone resztki owocu rozmiękną. To umożliwia wyskrobanie pozostałości miąższu oraz pestek - najlepiej za pomocą łyżeczki. Po oczyszczeniu ponownie zasypujemy naczynie suszem, zalewamy i pozostawiamy na noc. W późniejszym etapie wystarczy wypłukać wnętrze strumieniem zimnej wody. Tykwa jest gotowa do pierwszego użycia.

Currado drewnianych materek
Materka wykonane z drewna (najczęściej Palo Santo lub Algarobbo) należy dokładnie wypłukać bieżącą wodą. Po wyschnięciu należy natłuścić wnętrze oliwą lub olejem (według uznania) i pozostawić na dwie doby do całkowitego wchłonięcia. Jeżeli po tym czasie występują jeszcze resztki tłuszczu - usuwamy je suchą szmatką. W następnym etapie zasypujemy naczynie suszem i zalewamy wodą w temperaturze do 75 stopni i pozostawiamy na noc. 
Teraz wystarczy jedynie wypłukać naczynie pod bieżącą wodą i cieszyć się piciem yerba mate.

 

FAQ - czyli wszystko co chciałbyś wiedzieć o yerbie, ale boisz się zapytać;)


 

1. Co to jest Yerba Mate?
Yerba mate (herbata paragwajska, Ilex paraguariensis, indiańskie caá mati, caá mate). Pierwsze napary z yerba mate pili ludzie z plemienia Guarani. Napar tworzono z wysuszonych, zmielonych liści, niekiedy również z dodatkiem gałązek. Nazwa yerba mate pochodzi od przekształconego łacińskiego słowa herba – zioło i mati co w języku keczua oznacza tykwę – naczynie do parzenia ziół.

2. Jak działa Yerba Mate?
Yerba mate wpływa regulująco ciśnienie krwi, obniża napięcie mięśni szkieletowych, pobudza trawienie, układ nerwowy, stymuluje pracę serca. Napar zawiera większość witamin i sole mineralne, duże ilości ksantyn (poza kofeiną także teobrominę i toefilinę) oraz przeciwutleniacze wykazujące właściwości antynowotworowe. Yerba Mate działa również korzystnie na włosy i paznokcie.

3. Czy Yerba Mate to używka?
Ze względu na zawartość składników pobudzających układ nerwowy ksantyn (pochodnych kofeiny) Yerba Mate należy uznać za używkę.

4. Czym różni się Yerba Mate od Kawy?
Przede wszystkim Yerba Mate dostarcza do organizmu magnez, a nie wypłukuje go jak kawa. Kawa daje nam nagły zastrzyk energii, który trwa przez krótki czas a po którym od razu czujemy się osłabieni. Yerba Mate uwalnia powoli kofeinę co sprawia, że jesteśmy pobudzeni przez dłuższy czas. Yerba Mate oprócz magnezu dostarcza też wiele witamin: B,C,A.

5. Do czego służy ta rurka z dziurkami (bombilla)?
Metalowa lub bambusowa rurka zakończona otworami służy do odcedzania naparu z fusów. Ziele Yerba Mate zaparza się podobnie jak większość ziół, susz nie opada na dno naczynia.  Dlatego też, aby nie połykać fusów wymyślono sposób picia przez rurkę zwaną bombillą.

6. Jaka jest najlepsza temperatura do zaparzania Yerba Mate?
Susz najlepiej zalewać wodą o temperaturze nie przekraczającej 75 stopni Celsjusza, by nie pozbawić naparu „mocy” i smaku! Yerba Mate jest bardzo elastyczną rośliną.  Możemy cieszyć się jej właściwościami przyrządzając zimny napój (Terere) lub zalewając ciepłą wodą, jednak przy zbyt wysokiej temperaturze Yerba Mate traci swoje właściwości. Co więcej, zalewanie ostrokrzewu paragwajskiego wrzątkiem, pozbawia naparu większości właściwości odżywczych.

7. Czy Yerba Mate można przyrządzać na zimno?
Yerba Mate można zalewać zimną wodą. Yerba Mate pita z lodem, ziołami, limonką lub innymi owocami lub sokami jest w Ameryce Południowej popularnym napojem pitym podczas upałów. Warto nadmienić, że im zimniejsza woda, tym lepszy napój. Ten sposób przyrządzania Yerby nazwano terere.

8. Czy Yerba Mate może być podawana dzieciom?
Rząd Argentyny, przed laty propagował program włączania ostrokrzewu paragwajskiego do diety młodzieży szkolnej, traktując Yerba Mate jako swoisty suplement diety. Program ten był skierowany do ubogich rodzin, w których nie co dzień na stole pojawiał się pełnowartościowy posiłek. Jednak, ze względu na zawartość kofeiny, odradzamy podawania yerby małym dzieciom.

9. Sin Palo, Con Palo – co to jest?
Sin Palo jest to susz Yerba Mate pozbawiony gałązek (same listki), listki z dodatkiem gałązek nazywają się Con Palo.

10. Czym jest Palo Santo i Algarrobo?
Palo Santo i Algarrobo to najpopularniejsze gatunki drewna służące do wyrobu naczyń do picia Yerba Mate.

11. Kupiłem yerbę ale nie mam bombilli. Co robić?
Tak, znam to uczucie… wybaczcie mój mentorski ton, ale tak się dość często zdarza, sam pamiętam pierwsze parzenie… Ale to nic strasznego, jeśli nie macie bombilli, zaparzcie yerbę używając sitka do herbaty, zaparzacza do kawy. Ok, nie wpadłem na nic lepszego! Problem polega na tym, że „fusów” jest zdecydowanie więcej niż przy tradycyjnej herbacie liściastej, w dodatku nie bardzo chcą opadać na dno – co jest nie lada wyzwaniem, gdyby potraktować ten napar w sposób do jakiego przywykliśmy. Tutaj moje cenne wskazówki to sitko lub zaparzacz do kawy.

12. Jaką Yerba Mate najlepiej wybrać na początku?
Najlepsze dla osób początkujących to zakup próbek z każdego rodzaju Yerba Mate.

13. Czym różnią się poszczególne marki Yerba Mate?
Różnią się wyglądem, aromatem, ilością pyłu, składem, smakiem i sposobem suszenia.  Mogą zawierać same listki lub listki z gałązkami skomponowane w różnych proporcjach. Yerba mate mają także dodatki kawałków owoców lub są aromatyzowane.

14. Dla kogo jest przeznaczona Yerba Mate?
Yerba mate jest używką, dlatego nie powinny jej spożywać małe dzieci, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby ze schorzeniami żołądka.

15. Czy Yerba Mate można używać w kuracjach odchudzających?
Oczywiście – to bardzo skuteczny środek odchudzający, który hamuje uczucie głodu.

16. Czy muszę Yerba Mate pić koniecznie z tykwy?
Pijemy z tego w czym nam najbardziej smakuje kubeczki gliniane, ceramiczne, matera z Palo Santo i Algarrobo, ale najczęściej używamy tykwy – calabazy – zarówno dla podniesienia walorów smakowych jak i estetycznych.

17. Czemu zapycha mi się bombilla? Dlaczego lecą mi fusy przez rurkę?
Pamiętaj o prawidłowym zaparzaniu Yerba Mate oraz tym, żeby nie mieszać naparu Yerba Mate, tradycyjnie pierwszy łyk Yerba Mate wypluwa się na ziemię.

18. Przecieka mi tykwa, co się stało?
Aby zapobiec przeciekaniu tykwy należy wykonać tzw. curado. Jest to rodzaj hartowania naczynia: fusy po yerba mate zalewamy ciepłą wodą o temperaturze ok. 75 st. C. i zostawiamy na noc, następnie wyskrobujemy wnętrze tykwy tak by nie pozostały w nim resztki owocu i pestek. Tykwę podczas użytkowania należy utrzymywać cały czas w wilgoci.

19. Co to jest Alpaka?
To tzw. nowe srebro –  zgodnie z Polską Normą jest to „mosiądz wysokoniklowy”. Jest to srebrzystobiały stop zawierający 40-70% miedzi, 10-20% niklu i 5-40% cynku.

20. Jakie mam wybrać naczynko?
Wszystko zależy od Twoich preferencji, w naszej ofercie znajdziesz duży wybór wszelkiego rodzaju naczynek. Od ceramicznych (wygodnych jeśli chodzi o utrzymanie ich w czystości) po oryginalne południowoamerykańskie tykwy i matera, dzięki którym poczujesz się jak prawdziwy Mateista!

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel