Guarana – co to jest, jak działa i jakie ma właściwości?

Guarana (Paullinia cupana) to egzotyczna roślina pochodząca z Ameryki Południowej. Jej nazwa kojarzy się z energią, witalnością i naturalnym pobudzeniem. Roślina ta, podobnie jak yerba mate, jest nieodłącznym elementem kultury południowoamerykańskiej, a w połączeniu z ostrokrzewem paragwajskim tworzy duet o niezwykłej mocy. Guarana i yerba mate nie tylko pobudzają ciało i umysł, ale też mają długą historię sięgającą czasów prekolumbijskich.

Spis treści:

1. Co to jest guarana i skąd pochodzi?
2. Guarana – owoc o niezwykłym wyglądzie
3. Legenda o powstaniu guarany
4. Skład guarany i źródło jej pobudzającego działania
5. Guarana – właściwości i wpływ na organizm
6. Jak smakuje guarana i do czego się ją stosuje?
7. Guarana – skutki uboczne i przeciwwskazania
8. Yerba mate z guaraną – połączenie dla energii

Co to jest guarana i skąd pochodzi?

Guarana – co to jest? To pnącze z rodziny mydleńcowatych, rosnące dziko w dorzeczu Amazonki i Rio Pará, głównie na terenach dzisiejszej Brazylii. Naukowa nazwa rośliny to Paullinia cupana, ale popularność zawdzięcza nazwie pochodzącej od Indian z plemienia Sateré-Maué.

Nazywali ją waraná – co oznaczało „owoc jak ludzkie oczy”. Nieprzypadkowo: owoce guarany o czerwonej, pękającej łupinie i białym wnętrzu rzeczywiście przypominają ludzkie spojrzenia. Z tych nasion Indianie przygotowywali napój o gorzko‑kwaśnym smaku i silnie pobudzającym działaniu.

Plemię Guarani, które zamieszkiwało te tereny, uznało guaranę za święty dar natury. Stosowali ją jako lek, napój energetyzujący i nawet… walutę. Z czasem jej „magiczne” właściwości dotarły również do Europy, gdzie szybko zdobyła popularność.

Guarana – owoc o niezwykłym wyglądzie

Owoc guarany osiąga rozmiar winogrona, a jego kolor waha się od pomarańczowego po intensywnie czerwony. Dojrzałe owoce pękają, odsłaniając białą miazgę i ciemnobrązowe nasiono – właśnie ono stanowi źródło kofeiny. Ten niezwykły wygląd budził skojarzenia z okiem, dlatego w wierzeniach ludów Amazonii guarana była uznawana za „roślinę, która widzi”.

Dziko rosnąca guarana osiąga nawet do 10 metrów długości, owijając się wokół innych drzew. Jej delikatne, białe kwiaty zebrane w gęste grona roztaczają przyjemny zapach, przyciągając owady i kolibry. Dzisiaj guarana jest uprawiana głównie w Brazylii, ale eksportowana na cały świat w formie proszku i ekstraktu.

Legenda o powstaniu guarany

Rdzenni mieszkańcy Ameryki Południowej wierzyli, że guarana ma boskie pochodzenie. Według legendy dawno temu żył młody chłopiec ukochany przez wszystkich w swojej wiosce. Był odważny, silny i mądry, a dzięki empatii potrafił rozumieć język zwierząt. Niestety, bogowie zazdrościli mu tych zdolności. Zły demon Jurupari przybrał postać węża i podstępnie zabił młodzieńca. Plemię ogarnął smutek, ale dobry bóg Tupã postanowił pomóc ludziom. Polecił im zakopać oczy chłopca w ziemi, by z nich wyrosła nowa roślina – dająca siłę, energię i ochronę przed złem. Tak powstała guarana.

Od tej pory, według wierzeń, jej owoc przypomina ludzkie oko, a magia, która z niego płynie, zapewnia zdrowie i długowieczność.

Skład guarany i źródło jej pobudzającego działania

Skąd bierze się działanie guarany? Sekret tkwi w jej składzie. Nasiona owocu guarany zawierają nawet trzykrotnie więcej kofeiny niż kawa. Właśnie dlatego, po spożyciu guarany, pobudzenie jest bardziej stabilne, a energia utrzymuje się dłużej. Ekstrakt z guarany to także źródło teobrominy, teofiliny, witamin z grupy B, polifenoli, tanin i saponin. To właśnie one wzmacniają układ krążenia i działają antyoksydacyjnie. Guarana zawiera również adeninę i cholinę - substancje wspomagające pracę mózgu.

Zawarte w niej katechiny i taniny pomagają neutralizować wolne rodniki, wspierając ochronę komórek przed starzeniem. Dlatego coraz częściej mówi się o guaranie jako o „superfood” o szerokim spektrum działania.

>>Przeczytaj także: Żeń szeń – właściwości, działanie i zastosowanie: adaptogen, który doda Ci energii!

Guarana – właściwości i wpływ na organizm

Właściwości guarany są naprawdę szerokie. Najbardziej znane to działanie pobudzające – guarana zwiększa poziom energii, ułatwia skupienie i poprawia sprawność intelektualną. W odróżnieniu od kawy, efekt ten jest stopniowy i utrzymuje się nawet kilka godzin.

Ale na tym się nie kończy! Guarana ma również właściwości:

• przeciwutleniające – dzięki obecności polifenoli chroni komórki przed stresem oksydacyjnym,
• przeciwzapalne i przeciwbakteryjne,
• moczopędne – wspomaga oczyszczanie organizmu,
• metaboliczne – może przyspieszać spalanie kalorii, co wykorzystuje się w preparatach wspomagających odchudzanie,
• stymulujące układ nerwowy – poprawia refleks, pamięć i koncentrację.

Czy guarana jest zdrowa?

Tak, guarana jest zdrowa i bezpieczna, jeśli stosuje się ją z umiarem. Badania potwierdzają, że poprawia funkcje poznawcze, pomaga w walce z uczuciem zmęczenia, wspiera układ odpornościowy i może korzystnie wpływać na nastrój.

Jak smakuje guarana i do czego się ją stosuje?

Owoc guarany ma charakterystyczny, cierpko‑kwaśny smak z gorzkim posmakiem, który doskonale komponuje się z ziołami i cytrusami. Najczęściej spotykamy ją w postaci:

• proszku do rozpuszczania,
• kapsułek lub tabletek jako suplement diety,
• dodatku smakowego do napojów energetycznych,
• składnika odżywek dla sportowców.

Ekstrakt z guarany dodaje się również do kosmetyków wyszczuplających i antycellulitowych, ponieważ wspomaga mikrokrążenie skóry i działa ujędrniająco. W kuchni natomiast guaranę można wykorzystać jako dodatek do smoothie, naparów i deserów – jej lekka gorycz dodaje wyjątkowego aromatu.

Guarana – skutki uboczne i przeciwwskazania

Choć działanie guarany przynosi wiele korzyści, jak każdy środek zawierający kofeinę wymaga rozsądku. Nadmierne spożycie może prowadzić do skutków ubocznych takich jak:

• bezsenność,
• rozdrażnienie,
• bóle głowy,
• przyspieszone bicie serca czy nadciśnienie.

Z guaraną powinny uważać kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz osoby cierpiące na choroby układu krążenia.

Bezpieczna dobowa dawka kofeiny z guarany wynosi maksymalnie 75 mg – w takiej ilości guarana jest zdrowa i działa korzystnie.

Czy guarana podnosi ciśnienie?

Tak, może nieznacznie podnieść ciśnienie, choć efekt jest zwykle słabszy niż po kawie. Jeśli stosujesz guaranę w umiarkowanych ilościach, nie musisz się obawiać niepożądanych reakcji. Kluczem, jak zawsze, jest umiar.

Yerba mate z guaraną – połączenie dla energii

Yerba mate z guaraną to jedno z najchętniej wybieranych połączeń wśród miłośników południowoamerykańskich naparów. Guarana i yerba mate doskonale się uzupełniają – obie zawierają kofeinę (w yerbie nazywaną mateiną, w guaranie – guaraniną), dzięki czemu pobudzają ciało i umysł w sposób łagodny, ale długotrwały.

Takie mieszanki idealnie nadają się dla osób potrzebujących skupienia: kierowców, studentów, programistów czy pracowników biurowych.

Najlepsze yerba mate z guaraną

Na rynku znajdziesz wiele ciekawych propozycji, które łączą intensywne pobudzenie z wyjątkowym smakiem:

• Verde Mate Green Energia Guarana – delikatna, zielona mate w brazylijskim wydaniu,
• Yaguar Energia Guarana – aromatyczna wersja w stylu argentyńskim,
• Guarani Energia Caffeine+ – paragwajska yerba o wyjątkowej mocy i podwójnej dawce guarany,
• El Fuego Energia Guarana – dla prawdziwych koneserów intensywnego pobudzenia.

Nie bez powodu to właśnie yerba mate z guaraną należy do najchętniej wybieranych naparów – oferuje naturalną energię, bez nagłego spadku sił i rozkojarzenia.

Jeśli chcesz wypróbować działanie guarany w czystej formie, w naszym sklepie PoYerbani.pl dostępna jest mielona guarana ekologiczna Vivarini (1 kg) – idealna do przygotowania naparu lub dodania do yerba mate i koktajli.

Teraz już wiesz, czym jest guarana, jakie ma właściwości i na co pomaga. To niezwykła roślina z brazylijskiej dżungli, której moc doceniły pokolenia. Dodaje energii, wspiera koncentrację, poprawia nastrój, a w połączeniu z yerbą tworzy napar idealny dla każdego, kto potrzebuje naturalnego pobudzenia.

W rozsądnych ilościach guarana jest zdrowa i może stać się Twoją codzienną porcją naturalnej energii.

FAQ – najczęściej zadawane pytania na temat guarany

Zastanawiasz się, co to jest guarana, jak działa i na co pomaga? Poniżej przygotowaliśmy zestaw odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące tej niezwykłej rośliny, jej właściwości, działania i zastosowań w codziennej diecie.

Co to jest guarana?

Guarana (Paullinia cupana) to roślina pnąca pochodząca z Ameryki Południowej. Jej nasiona, nazywane owocami guarany, zawierają dużą ilość kofeiny, dzięki czemu mają silne działanie pobudzające. Od wieków Indianie wykorzystywali guaranę jako naturalne źródło energii i lek na zmęczenie.

Jakie są właściwości guarany?

Najważniejsze właściwości guarany to pobudzanie organizmu, poprawa koncentracji i pamięci oraz wspomaganie metabolizmu. Dodatkowo działa przeciwutleniająco, pomaga usuwać toksyny i może wspierać odporność. Dlatego często określa się ją mianem naturalnego energetyku i superfood.

Na co pomaga guarana?

Guarana pomaga na zmęczenie, senność i spadek energii. Wspiera funkcje poznawcze, ułatwia skupienie i może wspomagać proces odchudzania poprzez przyspieszenie metabolizmu. Dzięki temu często występuje w preparatach na koncentrację i suplementach dla aktywnych osób.

Jak działa guarana?

Działanie guarany wynika z obecności kofeiny, teobrominy i polifenoli. Substancje te pobudzają układ nerwowy, poprawiają krążenie i dostarczają energii na dłużej niż kawa. Dzięki nim efekt jest łagodniejszy, ale utrzymuje się nawet kilka godzin.

Czy guarana jest zdrowa?

Tak, guarana jest zdrowa, jeśli spożywa się ją z umiarem. Zawarte w niej antyoksydanty i witaminy wzmacniają organizm, a kofeina dodaje energii. Z powodu intensywnego działania nie zaleca się jej jednak kobietom w ciąży i osobom z nadciśnieniem.

Czy guarana ma skutki uboczne?

Nadmierne spożycie może powodować skutki uboczne guarany: bezsenność, rozdrażnienie lub bóle głowy. Wynikają one z nadmiaru kofeiny. Bezpieczna dzienna porcja to do 75 mg kofeiny pochodzącej z guarany, czyli około pół łyżeczki proszku dziennie.

Jak stosować guaranę i z czym ją połączyć?

Guaranę można spożywać w proszku, tabletkach lub jako ekstrakt z guarany. Świetnie sprawdza się jako dodatek do smoothie oraz yerba mate z guaraną – takie połączenie gwarantuje naturalne pobudzenie i lepsze skupienie bez efektu nagłego spadku energii.

Źródła grafik wykorzystanych w tekście: autor Anita Fortis, licencja Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0):

• Zdjęcie nr 1
• Zdjęcie nr 2

Źródła informacji:

1. Wikipedia: Paulinia guarana, Guarana.
2. F.C. Schimpl i inni, Guarana: Revisiting a highly caffeinated plant from the Amazon, Journal of Ethnopharmacology, Vol. 150, Issue 1, październik 2013, s. 14-31. Dostęp
3. W. Drobnikowska, Guarana – indiańskie „oko” do zadań specjalnych, dietetycy.org, lipiec 2020.